W skrócie. Przy każdej nowej firmie: KRS lub CEIDG, biała lista VAT, KRZ. Przy większej kwocie: sprawozdania finansowe, beneficjenci rzeczywiści, historia zmian w KRS, opinie innych firm. Gdy sygnały się nie zgadzają albo stawka jest wysoka, zleć wywiad gospodarczy.
Lista kontrolna na 15 minut
- KRS albo CEIDG. Czy firma istnieje, od kiedy, kto ją reprezentuje, jaki ma kapitał i adres. Porównaj dane z tym, co jest w ofercie i w stopce maila.
- Wykaz podatników VAT, czyli biała lista. Czy firma jest czynnym podatnikiem VAT i czy numer rachunku z faktury jest w wykazie. Przy większych płatnościach przelew na rachunek spoza wykazu może mieć dla Ciebie konsekwencje podatkowe. Zapisz wynik sprawdzenia z datą.
- VIES. Przy kontrahencie z innego kraju UE: czy numer VAT UE jest aktywny.
- Krajowy Rejestr Zadłużonych. Czy wobec firmy albo jej wspólników toczy się upadłość, restrukturyzacja albo egzekucja wpisana do rejestru.
- REGON. Czy dane w rejestrze GUS zgadzają się z danymi z KRS lub CEIDG.
Jeśli którykolwiek punkt się nie zgadza, zatrzymaj się i zapytaj kontrahenta o wyjaśnienie. Rzetelna firma odpowie bez problemu.
Przy większej transakcji: druga warstwa
Sprawozdania finansowe. Spółki składają je do Repozytorium Dokumentów Finansowych. Sprawdź, czy w ogóle są złożone, jakie są przychody, zobowiązania i wynik. Brak sprawozdań za kilka lat to sygnał ostrzegawczy.
Historia zmian w KRS. Częste zmiany zarządu, nazwy, siedziby albo wspólników w krótkim czasie zasługują na pytanie, dlaczego.
Beneficjenci rzeczywiści. Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych pokazuje, kto faktycznie kontroluje spółkę. Sprawdź te osoby tak samo jak samą firmę.
Monitor Sądowy i Gospodarczy oraz rejestry długów. Ogłoszenia o likwidacji, przekształceniach, upadłości. Biura informacji gospodarczej udostępniają dane na swoich zasadach, zwykle w ramach płatnego dostępu.
Internet. Strona firmy, opinie, wzmianki w mediach, ogłoszenia o pracę, orzeczenia publikowane w portalach orzeczeń. Uważaj na opinie bez podpisu, w obie strony.
Sygnały ostrzegawcze
- Firma została zarejestrowana niedawno, a oferuje duże dostawy i nietypowo dobre warunki.
- Adres siedziby to wirtualne biuro, a kontrahent unika spotkania w swojej siedzibie.
- Kapitał i przychody są niewspółmierne do skali zamówienia.
- Osoby z zarządu były wcześniej w zarządach firm, które zbankrutowały albo zostały wykreślone.
- Rachunek bankowy z faktury nie jest tym z wykazu albo należy do innego podmiotu.
- Nacisk na szybką decyzję i przedpłatę.
Pojedynczy sygnał nie przesądza o nieuczciwości. Kilka naraz to powód, żeby zwolnić.
Kiedy zlecić wywiad gospodarczy
Rejestry nie odpowiedzą na pytania, które przy dużej umowie są najważniejsze: czy firma naprawdę działa pod podanym adresem, czy ma magazyn, sprzęt i ludzi, o których mówi, jakie powiązania mają osoby zarządzające i jak firma rozliczała się z poprzednimi partnerami.
Wywiad gospodarczy łączy analizę źródeł jawnych z weryfikacją w terenie. Wynikiem jest raport z opisem źródeł, który można przedstawić zarządowi albo pełnomocnikowi.
Kiedy warto zadzwonić do detektywa. Jeśli przed podpisaniem umowy chcesz wiedzieć, z kim naprawdę robisz interesy, przygotujemy wywiad gospodarczy. Wywiad w źródłach jawnych (OSINT) kosztuje od 1000 zł netto. Zobacz, jak wygląda wywiad gospodarczy w naszym biurze.
Czego nie robić
- Nie poprzestawaj na stronie internetowej i certyfikatach w PDF. Łatwo je przygotować. Sprawdź dane w rejestrach.
- Nie płać na rachunek podany w mailu bez weryfikacji. Podmiana numeru rachunku w korespondencji to częsty sposób wyłudzenia. Potwierdź zmianę telefonicznie, pod numerem, który znasz z wcześniej.
- Nie oczekuj danych, których legalnie nie da się uzyskać. Stan kont bankowych czy dane z rejestrów niejawnych nie są dostępne ani dla Ciebie, ani dla detektywa. Więcej o tych granicach w artykule Co wolno detektywowi, a czego nie.
Jeśli podejrzewasz, że problem nie leży u kontrahenta, tylko we własnym zespole, przeczytaj artykuł o pracowniku, który działa na rzecz konkurencji.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną ani podatkową. Zasady dotyczące białej listy VAT sprawdź w aktualnych przepisach albo u doradcy podatkowego. Stan na październik 2026 roku.


