Bezpieczeństwo informacji

Kontrola zwolnienia lekarskiego przez pracodawcę. Zasady od 2026 roku

Kontrola zwolnienia lekarskiego przez pracodawcę jest legalna i od 13 kwietnia 2026 roku opiera się na nowych, bardziej precyzyjnych zasadach. Pracodawca może sprawdzić, czy pracownik na L4 nie pracuje zarobkowo i nie robi niczego, co utrudnia lub wydłuża leczenie. Jeśli kontrola to potwierdzi, pracownik może stracić świadczenie za cały okres zwolnienia. Detektyw nie zastępuje formalnej kontroli, ale może legalnie udokumentować, co pracownik robi w miejscach publicznych.

  • Opracowanie: Biuro Detektywistyczne Klita
  • Aktualizacja:
  • Czas czytania: 5 min
Kontrola zwolnienia lekarskiego przez pracodawcę. Zasady od 2026 roku

W skrócie. Pracodawca nie kwestionuje diagnozy lekarza, tylko sposób wykorzystania zwolnienia. Kontrolę przeprowadza osoba z upoważnieniem i zawsze kończy się ona protokołem. Mniejsza firma może też poprosić o kontrolę ZUS. Obserwacja przez detektywa pomaga, gdy podejrzewasz pracę u konkurencji albo na własny rachunek, ale nie daje dostępu do dokumentacji medycznej ani danych z ZUS.

Kontrola zwolnienia lekarskiego przez pracodawcę: co się zmieniło w 2026 roku

Zasady kontroli L4 wynikają z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz z Kodeksu pracy. Nowelizacja, która weszła w życie 13 kwietnia 2026 roku, uporządkowała dwie rzeczy, o które wcześniej najczęściej toczyły się spory: co dokładnie jest zakazane w czasie zwolnienia i jak ma wyglądać sama kontrola.

Przepisy rozróżniają teraz wyraźnie dwie sytuacje:

  • praca zarobkowa, czyli każda czynność o charakterze zarobkowym, bez względu na to, na jakiej podstawie jest wykonywana (umowa o pracę, zlecenie, własna firma, praca „na czarno”),
  • aktywność niezgodna z celem zwolnienia, czyli działania, które utrudniają albo wydłużają leczenie lub powrót do zdrowia.

Ustawa wprost dopuszcza zwykłe czynności dnia codziennego oraz czynności incydentalne, gdy wymagają tego istotne okoliczności. Ważne zastrzeżenie: polecenie pracodawcy nie jest taką okolicznością. Jeśli więc szef prosi pracownika na L4, żeby „tylko odpisał na maile”, sam stawia go w trudnej sytuacji.

Kto może przeprowadzić kontrolę L4

Przez pierwsze dni choroby w danym roku (zwykle do 33 dni) wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca z własnych środków. W tym okresie pracodawca ma prawo sprawdzić, czy pracownik prawidłowo wykorzystuje zwolnienie. Gdy świadczenie przejmuje ZUS i wypłaca zasiłek chorobowy, uprawnienia pracodawcy zależą między innymi od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego. Przy tej kwestii warto sprawdzić z działem kadr lub prawnikiem aktualną sytuację Twojej firmy, bo nowelizacja zmieniła zakres uprawnień małych pracodawców.

Niezależnie od wielkości firmy zawsze istnieje druga droga: wniosek do oddziału ZUS o przeprowadzenie kontroli. ZUS może ją też podjąć z własnej inicjatywy.

Jak wygląda formalna kontrola

Kontrolę przeprowadza osoba, która przed rozpoczęciem czynności okazuje legitymację albo dokument tożsamości wraz z pisemnym upoważnieniem. Upoważnienie określa między innymi podstawę prawną, kto je wystawił, kto kontroluje i w jakim zakresie. Kontrola może odbyć się w miejscu zamieszkania lub pobytu pracownika, w miejscu pracy albo prowadzenia działalności, a w razie potrzeby także w innym miejscu.

Z każdej kontroli sporządza się protokół. To on jest podstawą do dalszych kroków, w tym do postępowania w sprawie prawa do świadczenia. Przepisy podkreślają też, że kontrola ma być proporcjonalna, prowadzona z poszanowaniem prywatności i bez narażania zdrowia kontrolowanego. Pracodawca nie może więc „nachodzić” pracownika codziennie ani wypytywać go o szczegóły choroby.

Gdzie w tym wszystkim jest detektyw

Wizyta pod adresem ze zwolnienia pokazuje tylko, czy pracownik był w domu w danej chwili. Nieobecność sama w sobie nie musi oznaczać nadużycia, bo chory może pójść do lekarza, apteki czy na zakupy. Problem pojawia się wtedy, gdy podejrzewasz coś więcej: pracownik w tym czasie obsługuje klientów konkurencji, pracuje na budowie, prowadzi własny biznes albo wyjechał na kilka dni.

W takich sprawach prowadzimy obserwację w miejscach publicznych i dokumentujemy to, co widać: dokąd pracownik jedzie, gdzie przebywa, czy wykonuje czynności wyglądające na pracę. Zdjęcia i nagrania mają datę i godzinę, a ustalenia trafiają do pisemnego sprawozdania. Jak taki dokument jest zbudowany, opisujemy w tekście raport z obserwacji detektywa. Podobne podejście stosujemy, gdy pracownik w ogóle działa na rzecz konkurencji, także poza okresem zwolnienia.

Uczciwie o granicach. Detektyw:

  • nie ocenia, czy choroba jest prawdziwa, i nie ma dostępu do dokumentacji medycznej,
  • nie uzyskuje danych z ZUS, billingów ani informacji z banku,
  • nie wchodzi do mieszkania pracownika ani do innych miejsc, w których ma on prawo do prywatności,
  • nie podejmuje decyzji o utracie świadczenia, bo to należy do ZUS albo do pracodawcy w ramach przepisów.

Nasze ustalenia mogą natomiast uzasadnić wniosek o formalną kontrolę i stanowić materiał w ewentualnym sporze. To, jak sąd ocenia taki dokument, opisujemy w artykule raport detektywa jako dowód w sądzie.

Masz uzasadnione podejrzenie, że L4 jest wykorzystywane niezgodnie z celem. Opisz nam sytuację, a ocenimy, czy obserwacja ma sens i ile dni warto zaplanować. Szczegóły znajdziesz na stronie usługi kontrola zwolnień lekarskich.

Ile kosztuje i jak przygotować zlecenie

Kontrolę zwolnienia rozliczamy według stawek obserwacji z naszego cennika: 300 zł netto za godzinę przez pierwsze 10 godzin i 200 zł netto za każdą kolejną godzinę, przy minimalnej wartości zlecenia 1000 zł netto. Do kwot netto doliczamy 23% VAT, a koszt dojazdu podajemy w bezpłatnej wycenie przed rozpoczęciem działań. Firmom, które potrzebują takich sprawdzeń częściej, proponujemy umowę ramową.

Żeby nie płacić za godziny „na ślepo”, przygotuj przed rozmową z nami:

  • okres zwolnienia i adres pobytu wskazany w zaświadczeniu,
  • konkretne sygnały, które budzą wątpliwość (np. informacja od klienta, aktywność w internecie, wcześniejsze zwolnienia w podobnym schemacie),
  • dane samochodu pracownika i miejsca, w których mógłby pracować,
  • informację, czy planujesz formalną kontrolę lub wniosek do ZUS, żeby oba działania się nie wykluczały.

Kontrola L4 w Krakowie i na Śląsku

Jako detektyw w Krakowie prowadzimy takie sprawy dla pracodawców z całej Małopolski, a także dla firm ze Śląska. Pracownik często mieszka w innym mieście niż siedziba firmy, dlatego obserwację planujemy tam, gdzie faktycznie przebywa. W aglomeracji śląskiej działamy na miejscu, o czym piszemy na stronie detektyw Katowice.

Na koniec rada praktyczna: zanim zlecisz cokolwiek, upewnij się, że podejrzenie ma konkretne podstawy, i działaj spokojnie. Kontrola ma wyjaśnić sytuację, a nie być narzędziem nacisku na pracownika. Przemyślane działanie lepiej chroni firmę także wtedy, gdy sprawa trafi do sądu pracy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym. Stan na listopad 2026 roku.

Masz podobną sprawę?

Opisz ją krótko. Powiemy, co da się legalnie ustalić i ile to kosztuje, zanim cokolwiek zaczniemy.